کتاب کاربری زمین شهری

پیشگفتار

کاربری زمین شهری یکی از مفاهیم پایه و اصلی شهرسازی است که در حقیقت شالوده این علم را تشکیل می دهد و باید به گونه یا دقیق و موشکافانه شناخته شود.

در این راستا ابتدا مفهوم کاربری زمین شهری بیان شده است و سپس جایگاه و نقش آن در طرح های توسعه شهری و چگونگی این فرایند تشریح گردیده است. در ادامه طی جداولی انواع کاربری زمین شهری و شیوه نوین طبقه بندی اراضی شهری (LBCS) ارائه شده اند و پس از آن معیارهایی که در توزیع مکانی این کاربری ها باید لحاظ گردد به احتمال طرح گردیده اند. این معیارها عبارتند از سازگاری، آسایش، کارایی، مطلوبیت، سلامتی و ایمنی که از اهمیت ویژه یا در برنامه ریزی کاربری زمین شهری برخوردار می باشند و از دلایل اصلی ناکامی فرم های توسعه شهری عدم توجه به این معیارها است.

 پس از تعیین معیارهای مکانی کاربری زمین، مشخصات ویژه مکانی هر یک از کاربری های زمین در قالب چهار گروه عمده مسکونی، مراکز کار، اوقات فراغت و صنعتی مورد بررسی قرار گرفته و ویژگی های هر یک تبیین شده است و با عنایت به وضعیت خاص صنایع در توسعه شهر و مسائل گوناگونی که در خصوص این دسته از کاربری ها متصور است، مکان یابی سایر مشخصه های این گونه کاربری ها بررسی شده است. استانداردهای فضایی کاربری زمین مقوله مهم دیگری است که در ادامه بحث به آن پرداخته شده و عوامل مؤثر در آن از جمله واقعیت محلی، ضوابط رسمی، تجمع و پراکندگی کاربری ها و تحول کاربری ها، معرفی و مورد بررسی قرار گرفته اند.

نوع رایج کاربری های مختلط شهری به ویژه در مراکز اصلی شهرها که در چاپ اول اشاره چندانی به آن نشده بود در ویراست جدید مورد بررسی و تجزیه و تحلیل بیشتری قرار گرفته است.

پس از مرور مباحث نظری کاربری زمین شهری، ضوابط اجرایی استقرار کاربری ها در پهنه شهر شامل تفکیک اراضی شهری، منطقه بندی ارتفاع و تراکم، استانداردهای بلندمرتبه ها و محدوده شهر ارائه گردیده و مسائلی که در این خصوص مطرح است به گونه یا کاربردی مورد بررسی قرار گرفته است.

سرانجام با اشاره به مطالعات مربوط به نقش حریم شهر این مجلد از کتاب سبز به پایان می رسد.

در اینجا لازم است از تهیه کنندگان  و مترجمین گروه پژوهش توسعه شهری جامعه مهندسان مشاور ایران سپاسگزاری کنم که با همت بلند، اقدام به ترجمه مجموعه استانداردهای برنامه ریزی و طراحی شهری نموده اند. مطالب جدید این کتاب در تجدید نظر کتاب سبز ۱۴۰۰ (راهنمای عمل شهرداری ها) مورد استفاده قرار گرفته و به غنای آن افزوده است. به ویژه از جناب دکتر ساسان میلانی در ترجمه متون مربوط به کاربری مختلط سپاسگزارم.

احمد سعیدنیا